Ouderenberaad Zorg en Welzijn Regio Zuid-Holland Noord

een frisse blik op ouderen


Werkplan 2019



1.    Het Ouderenberaad Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord

Het Ouderenberaad Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord bestaat sinds 2008. Het is één van de acht regionale ouderendelegaties die vanuit het Nationaal Programma Ouderen-zorg (NPO) zijn gestart met het doel de stem van (kwetsbare) ouderen te laten horen bin-nen onderwijs, onderzoek en beleid.

Sinds de oprichting is het Ouderenberaad nauw verbonden met het LUMC, met name met
 het wetenschappelijk onderzoek en de opleidingen (geneeskunde, en de master Vitality and Ageing). Als uitvloeisel van de activiteiten van het NPO is er inmiddels ook een hechte band ontstaan met de Hogeschool Leiden, met name de Werkplaats Sociaal Domein.
Het Ouderenberaad is de regionale Ouderenorganisatie die de ouderen uit de regio Zuid-Holland Noord vertegenwoordigt in de landelijke Raad van Ouderen.

1.1. De missie van het Ouderenberaad

Het Ouderenberaad stelt zich ten doel de kwaliteit van leven van ouderen te bewaken en te bevorderen. Het inventariseert daartoe knelpunten in wonen, welzijn en zorg voor (kwetsbare) ouderen, analyseert deze, draagt zo mogelijk oplossingen aan of formuleert voorstellen voor (wetenschappelijk) onderzoek, onderwijs en innovatie van de praktijk.

1.2    De taken van het Ouderenberaad

De taken van het Ouderenberaad zijn: de belangenbehartiging van (kwetsbare) ouderen en de vertegenwoordiging van ouderen bij de daarvoor in aanmerking komende gremia.

In de praktijk vertalen we deze missie in een aantal deeltaken:

  1. Knelpunten
    Het signaleren van knelpunten ten aanzien van wonen, welzijn en zorg voor ouderen, en het aanbrengen van een prioritering daarin.
    Aanpak van knelpunten geschiedt door het formuleren van thema’s (werkplan) waarop het Ouderenberaad zich gaat richten. Deze thema’s kunnen per jaar verschillen, maar ook een langere looptijd hebben.
  2. Onderzoek
    Waar mogelijk stimuleert het Ouderenberaad (wetenschappelijk) onderzoek naar gesignaleerde knelpunten en de oplossing daarvan.
    Daarnaast proberen we te participeren in onderzoek door bij te dragen aan de vraagstelling, de onderzoeksopzet, het benaderen van de achterban en het helpen vertalen van de resultaten naar de doelgroep. 
    Ook stimuleren we dat de resultaten van onderzoek worden gebruikt voor de verbetering van de situatie van ouderen.
  3. Onderwijs
    Het Ouderenberaad denkt mee over de onderwijsdoelen, de inhoud en de inrichting van het (hoger) onderwijs (LUMC, Hogeschool Leiden). Het levert ook een essentiële bijdrage aan dit onderwijs door deelname aan werkgroepen, interviews e.d.
    Professionals worden steeds gestimuleerd te denken vanuit het belang en het perspectief van de (kwetsbare) oudere.
  4. Contacten
    Het Ouderenberaad legt contacten met verschillende categorieën georganiseerde ouderen (cliëntenraden, ouderenbonden, adviesraden e.d.) en onderhoudt deze.
    Ook zoeken en benutten we de publiciteit. Verder worden themabijeenkomsten georganiseerd, waarvoor ook niet-leden als spreker of bezoeker uitgenodigd kunnen worden.

Jaarlijks in de periode september-november wordt in overleg met het Presidium en het Ouderenberaad een werkplan opgesteld.

Het werkplan is leidend voor de coördinator in diens werkzaamheden.

2. De Organisatie van het Ouderenberaad

2.1. Het Presidium

Het Ouderenberaad kent een Presidium, dat de dagelijkse leiding van het Ouderenberaad vormt. Aan het Presidium nemen deel de voorzitter van het Ouderenberaad, de secretaris, de coördinator en de voorzitters van de werkgroepen. Het Presidium bereidt de agenda van de vergaderingen van het Ouderenberaad voor en vertegenwoordigt het Ouderen-beraad naar buiten.

2.2. Bijeenkomsten van het Ouderenberaad

Eén keer per zes weken komen de leden van het Ouderenberaad bijeen tijdens de vergadering van het Ouderenberaad, die gewoonlijk in het LUMC gehouden wordt.
Tijdens de vergaderingen van het Ouderenberaad komen de volgende onderwerpen aan de orde. Deze worden door de secretaris van het Ouderenberaad gecoördineerd:

  • Projectpresentaties van onderzoekers en projectleiders die de mening en advies van ouderen op hun voorstel willen.  
  • Bespreken van adviezen en voorstellen die voortkomen uit de werkgroepen.
  • Voorafgaand aan elke plenaire vergadering van het Ouderenberaad vraagt de secretaris een voortgangsrapportage van de werkgroepen.  
  • Bespreken van ontwikkelingen die voortkomen uit gesprekken met stakeholders.
  • Bespreken van knelpunten in wonen, zorg en welzijn van ouderen en daaruit voortvloeiende actiepunten.

2.3. De leden van het Ouderenberaad

  • Het Ouderenberaad telt momenteel 20 leden, van wie 11 mannen en 9 vrouwen,  één vrouw met Surinaamse achtergrond.
  • De leden zijn woonachtig in:
    o    Alphen a/d Rijn:     2
    o    Leiden:                   9
    o    Leiderdorp:             3
    o    Noordwijk:              1
    o    Teylingen:               4
    o    Voorschoten:          1
  • De leden van het Ouderenberaad benaderen ouderen om lid te worden. Er is een profielschets. Daarbij wordt in het bijzonder gelet op de man/vrouw verhouding, leeftijd, spreiding over de regio en diversiteit.
  • Het Ouderenberaad kent vooralsnog geen rooster van aftreden.
    NB. Voor bepaalde activiteiten kan het Ouderenberaad een beroep doen op ouderen, niet-leden van het Ouderenberaad.

2.4. De werkgroepen van het Ouderenberaad

Het Ouderenberaad kent drie werkgroepen, elk met een eigen voorzitter en secretaris:

-    Werkgroep Projecten
-    Werkgroep Achterbanraadpleging
-    Werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg.
De taak van de werkgroepen is - op eigen initiatief of op verzoek van de algemene vergadering van het Ouderenberaad - voorstellen te formuleren of activiteitenplannen te ontwikkelen die passen bij de missie van het Ouderenberaad. Deze worden voorgelegd aan de algemene vergadering van het Ouderenberaad. Alleen het Ouderenberaad als vergadering heeft beslissingsrecht. Vervolgens voeren de werkgroepen de geaccordeerde activiteiten uit.
De secretaris van elk van de werkgroepen maakt per werkgroepoverleg een verslag en stelt voorafgaand aan elke plenaire vergadering van het Ouderenberaad een voortgangs-rapportage op. In de voortgangsrapportage worden eventuele knelpunten/bespreekpunten benoemd die worden voorgelegd aan de plenaire vergadering. Het Presidium bereidt de bespreking in de plenaire vergadering voor. De secretaris van het Ouderenberaad coördineert bovenstaand proces.

2.4.1 De werkgroep Projecten

De werkgroep Projecten heeft de volgende taken:

  • Het monitoren van projecten waarbij het Ouderenberaad betrokken is of is geweest. Dit wordt gedaan door de leden van de werkgroep. Zij monitoren de projecten en koppelen hun bevindingen terug in de vergadering van de werkgroep en bespreken de voortgang van de projecten met elkaar. Gezamenlijk kan worden besloten wanneer welke projectleider wordt gevraagd om een toelichting te geven op de stand van zaken van het project, al dan niet in de werkgroep of de plenaire vergadering van het Ouderenberaad. 
  • Het participeren in nieuwe projecten.
    Aanvragen voor deelname aan nieuwe projecten komen binnen via de stafmedewerker en/of secretaris van het Ouderenberaad.
  • Het uitwerken van eigen ideeën voor nieuwe oplossingsrichtingen en nieuwe projecten, en het formuleren van concrete voorstellen ter bespreking in de plenaire vergadering.

2.4.2 De werkgroep Achterbanraadpleging

De werkgroep Achterbanraadpleging heeft de volgende taken:

  • Advies uitbrengen aan het Ouderenberaad hoe de mondigheid van ouderen(organisaties) en cliëntenraden te verbeteren.
  • Inventariseren tegen welke knelpunten ouderen (in een kwetsbare situatie) aanlopen en welke oplossingen zij wenselijk vinden. In overleg met de regionale zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid oplossingsrichtingen bedenken voor de geïnventariseerde knelpunten in de zorg voor ouderen (uit de Knelpuntennotitie, zie download pdf, klik op: Knelpunten in de zorg)
  • Het ontwikkelen en uitvoeren van een methode voor raadpleging van verschillende gremia binnen de achterban (te denken valt aan: WMO-adviesraden, seniorenraden, cliëntenraden, ouderenbonden, etc.).
  • Het netwerk van contacten met ouderen (organisaties) vergroten en deze organisaties binden aan het Ouderenberaad.
  • Bijeenkomsten organiseren over een actueel thema.

2.4.3. De werkgroep Wonen, Welzijn, Zorg

Het doel van de werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg is de zorg voor en het welzijn en wonen van de ouderen in de wijk en de gemeenten te versterken door de stem van ouderen te laten horen.

Inmiddels zal deze werkgroep in nauw overleg met de Werkplaats Sociaal Domein haar taken bepalen en invullen.

2.5. De coördinator/ondersteuner

Het Ouderenberaad werd in het kader van het NPO ondersteund door een coördinator.

Diens taken waren:

  1. Inhoudelijk ondersteunen van het Ouderenberaad in de ruimste zin van het woord.
  2. Het meenemen van knelpunten, die in de werkgroepen en in de plenaire vergadering van het Ouderenberaad besproken zijn in overleggen met externen/contactpersonen door deze bij hen onder de aandacht te brengen. 
  3. Het doen van voorstellen voor thema’s, die besproken worden in werkgroepen/plenaire vergadering van het Ouderenberaad.
  4. Contact leggen met projectleiders en onderzoekers (van het LUMC) en hen de mogelijkheid bieden hun onderzoeksvoorstel te bespreken in de werkgroep projecten/plenaire vergadering van het Ouderenberaad.
  5. Interesseert leden van het Ouderenberaad deel te deelnemen aan overleggen, vergaderingen, bijeenkomsten, projecten, adviesgroepen enz.
  6. Het ondersteunen van werkgroepen/leden van het Ouderenberaad bij het organiseren van themabijeenkomsten.
  7. Het in overleg met het Presidium en het Ouderenberaad in het laatste kwartaal opstellen van een werkplan voor het jaar daarop.
  8. Het werkplan vormt de leidraad voor de werkzaamheden van de coördinator/ondersteuner.

Nader moet worden bezien, op welke wijze deze taken in de nabije toekomst kunnen worden ingevuld. Deels gaat het om praktische werkzaamheden die door studenten (als assistent of vrijwilliger) kunnen worden verricht, deels om stafwerkzaamheden. Momenteel neemt één van de leden een deel van deze taken waar.

2.6. Administratieve Ondersteuning

Het Ouderenberaad kan voor 4 uur per week beroep doen op administratieve ondersteuning vanuit de afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde van het LUMC.

De taken van de administratieve kracht zijn:

  • Het beheren van de mailbox (ouderenberaad@lumc.nl) en het archief van het Ouderenberaad.
  • Het plannen van afspraken en vergaderingen en versturen stukken.
  • Het doorspelen van inhoudelijke vragen aan de leden van het Presidium.
  • Het voorleggen van verzoeken van onderzoekers aan de secretaris en in overleg met hem bekijken waar en wanneer deze besproken kunnen worden in de plenaire vergadering van het Ouderenberaad, dan wel in de werkgroep Projecten. Inhoudelijke vragen en verzoeken die niet beantwoord kunnen worden door de leden van het Presidium, worden voorgelegd aan mevr. prof.dr. J. Gussekloo, als vertegenwoordiger van de afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde.

2.7.    Activiteiten en projecten, waarbij het Ouderenberaad betrokken is en contact personen vanuit het Ouderenberaad

  • Master Vitality & Ageing, LUMC
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner en Margriet van Rees.
  • Blokcommissie Onderwijs Ouderengeneeskunde LUMC 3e jaars studenten geneeskunde
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner en Margriet van Rees
  •  APOP-studie (acuut presenterende oudere op de spoedeisende hulp), LUMC
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: Loek Wheeler 
  • Patiënten-naastenraad van Propallia
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: Loek Wheeler
  • Adviesraad Sleutelnet
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: Gert Hylkema
  • Healthplatform gemeente Leiden
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner, Theo Roes en Toon Verlaan
  • Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland (UNC-ZH)
    Contactpersonen wordt begin 2019 aangewezen.
  • Landelijke beweging BeterOud en Raad van Ouderen:
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Theo Roes en Margriet van Rees
  • NeLL (National eHealth Living Lab)
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Toon Verlaan en Anneke de Swart
  • Werkplaats Sociaal Domein van Hogeschool Leiden
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: (nog aan te wijzen)
  • Cliëntenraad LUMC
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: (nog aan te wijzen)

 

2.8. Werkplan 2019

2.8.1. Voortzetting deelname aan lopende activiteiten en projecten.

In 2019 zet het Ouderenberaad de activiteiten voort zoals deze, genoemd zijn in de vorige paragraaf 2.7 boven. In de loop van het jaar kunnen zich nieuwe projecten aandienen.


2.8.2 Werkzaamheden van de werkgroepen:

a. De werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg
Met de hogeschool Leiden, Werkplaats Sociaal Domein Den Haag & Leiden, is afgesproken het Ouderenberaad bij een viertal projecten te betrekken/in samenwerking uit te voeren. Het betreffen:

  • Een onderzoek door senioren in wijken met als thema wonen en woonomgeving vanuit het perspectief van senioren. De methodiek – met tablet en microfoon straatinterviews houden – is in Den Haag al uitgetest. Voorgesteld wordt om een drietal casussen ter hand te nemen: de Professorenwijk in Leiden, Noordwijk en een wijk in Alphen.
    Een medewerker van de Hogeschool zal dit project uit voeren.
    De rol van de werkgroep - in samenwerking met de andere leden van het Ouderenberaad - en is meedenken met de opzet van het project en meedoen met de opnames.
    De kosten van de medewerker worden door de Hogeschool gedragen. Aanvullende kosten zijn: de begeleiding bij het maken van de filmpjes op basis van het verkregen materiaal. Geschatte kosten: 3000 Euro. Voor de financiering van de extra kosten wordt gedacht aan subsidie van de gemeente.
    De werkplaats Sociaal Domein zal een projectvoorstel maken.
    NB. In Noordwijk is er behoefte aan een nadere uitwerking van het begrip nieuwe woon-vormen voor ouderen, in verband met de ontwikkeling van een nieuwe wijk. Hierop zou kunnen worden aangehaakt.
  • Een tweede project betreft een literatuurverkenning en het ontwikkelen van een theoretisch kader rond het begrip tussenvoorziening. Voor wie is wat functioneel. Hoe is dat elders gerealiseerd en wat zijn de ervaringen. Wat is de invloed van cultuurpatronen, leeftijd en mate van zelfredzaamheid? Dit zou een studentenproject kunnen zijn met begeleiding vanuit de Werkplaats Sociaal Domein en het Ouderenberaad.
  • Een derde (studenten) project zou een nader onderzoek kunnen zijn naar het functioneren van ontmoetingsruimten in wijk of buurt. Welke functie hebben die bij het in stand houden van de sociale infrastructuur. Probleem is dat welzijn vaak wordt gezien als een achterstandsvoorziening en dat vanuit die optiek wordt gekeken naar ontmoetingsruimten.
  • Bekeken wordt op welke wijze het Ouderenberaad een bijdrage kan leveren aan het Project Wijzer in de wijk rondom preventie (gefinancierd door ZonMw) dat uitgevoerd zal worden in Den Haag, Alphen a/d Rijn en Leiden (Stevenshof).

b. De werkgroep Projecten
Op basis van een discussie in augustus j.l. binnen het Ouderenberaad wil deze werkgroep aandacht geven aan:

  • Zoals nu gebeurt bij de palliatieve zorg, een pilot starten van het organiseren van workshops, waaraan professionals vanuit de thuiszorg, mantelzorgers en vrijwilligers deelnemen, met het doel elkaar beter te leren verstaan en waarderen bij de inzet bij patiënten/cliënten.
    Twee leden van de werkgroep maken een kort notitie over deze problematiek. Getracht wordt tot samenwerking te komen met Transmuralis.
  • Het bevorderen van samenwerking in de wijk van professionals (huisarts, thuis-zorg/wijkverpleging en welzijn) en eventueel mantelzorgers en vrijwilligers. Op zoek naar verbeterpunten t.o.v. de huidige situatie. De grootste kans van slagen is waarschijnlijk, een pilot/experiment op te zetten vanuit een gezondheidscentrum en Reos ervoor te interesseren.

c.    De werkgroep Achterbanraadpleging
De werkgroep organiseert opnieuw enkele bijeenkomsten “keuzes in de laatste levensfase”. Daarnaast gaat de werkgroep na op welke wijze bijeenkomsten belegd kunnen worden met de Ouderenbonden, de FNV senioren groep e.d. over thema’s die bij hen leven.


2.8.3 Nadere afspraken met het LUMC: ouderengeneeskunde en UNC-ZH.

Naast de onder 2.7 genoemde activiteiten samen met het LUMC wordt in de loop van 2019 onderzocht of en op welke wijze het Ouderenberaad zal gaan samenwerken met de Academische Werkplaats Ouderenzorg, waarin alle bij ouderen betrokken disciplines bin-nen het LUMC samenwerken.


3.    Samenwerkingsovereenkomst

Met het LUMC, de Leidse Hogeschool en het UNC-ZH (Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland) is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten, zie bijlage.


4.    De financiën van het Ouderenberaad

Het Ouderenberaad heeft geen vast jaarbudget. De activiteiten van het Ouderenberaad worden in de regel vanuit subsidies ondersteund. De komende 3 jaar wordt door VWS vanwege de deelname aan de landelijke Raad van Ouderen jaarlijks een bedrag van € 12.500 beschikbaar gesteld mits het Ouderenberaad zelf eenzelfde bedrag van samenwerkingspartners ontvangt.

Eventuele projecten worden ondergebracht bij de afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde van het LUMC (verantwoordelijk mevr. prof. dr. J. Gussekloo). Dit betekent dat ondersteuning bij het beheer van de financiën wordt geleverd door het LUMC (LUMC-projectenbureau). Het Ouderenberaad kan gebruik maken vergaderruimten van het LUMC voor de plenaire vergadering en de werkgroepen. Voor reis- en parkeerkosten alsmede voor de administratieve ondersteuning kan een beroep gedaan worden op het LUMC.
De Werkplaats Sociaal Domein van de Hogeschool rekent geen kosten bij het inzetten van personeel bij projecten en gebruik van ruimtes.
In voorkomende gevallen dient het Ouderenberaad zelf te voorzien in bijkomende kosten van projecten via subsidieaanvragen bij fondsen, gemeenten e.d.



Bijlage:
Samenwerkingsovereenkomst
-    LUMC, zorg, onderwijs en wetenschappelijk onderzoek,
-    UNC-ZH, (Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland)
-    Hogeschool Leiden, Werkplaats Sociaal Domein Leiden & Den Haag,
-    Ouderenberaad Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord