Ouderenberaad Zorg en Welzijn Regio Zuid-Holland Noord

een frisse blik op ouderen


WERKPLAN 2020 OUDERENBERAAD ZORG EN WELZIJN ZUID-HOLLAND NOORD

1.    Wat is het Ouderenberaad Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord?
Het Ouderenberaad Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord is één van de acht regionale ouderendelegaties die vanuit het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) zijn gestart met het doel de stem van ouderen te laten horen binnen onderwijs, onderzoek en beleid.
Vanaf de oprichting in 2008 is het Ouderenberaad verbonden met het LUMC (met name met het wetenschappelijk onderzoek, de opleiding geneeskunde, en de master Vitality and Ageing) en de Hogeschool Leiden (met name de Werkplaats Sociaal Domein). Sinds 2019 is het Ouderenberaad ook nauw verbonden met het Universitair Netwerk voor de Care sector in Zuid-Holland (UNC-ZH). Naast zijn functie op regionaal niveau is het Ouderenberaad op landelijk niveau formeel vertegenwoordigd in de door de Minister van VWS ingestelde Raad van Ouderen. Hierin hebben vertegenwoordigers van alle acht regionale ouderenorganisaties zitting.

Het Ouderenberaad stelt zich ten doel de kwaliteit van leven van ouderen te bevorderen door als competente partner te functioneren bij onderwijs, onderzoek en beleidsontwikkeling op het gebied van wonen, welzijn en zorg voor ouderen.
De leden van het Ouderenberaad zijn allen 60-plussers met hun eigen competentie ten aanzien van deze missie van het Ouderenberaad.


2. Hoe werkt het Ouderenberaad?

2.1 Het plenaire Ouderenberaad en het Presidium
Het Ouderenberaad telt momenteel 20 leden, van wie 11 mannen en 9 vrouwen. Eén lid heeft een Surinaamse achtergrond.

Het plenaire Ouderenberaad is het beleidsbepalende orgaan waar

  • informatie wordt gepresenteerd en uitgewisseld over lopende en nieuwe activiteiten in de afzonderlijke werkgroepen en projectgroepen;
  • de kennis en competenties van de leden worden vergroot door het uitnodigen van sprekers vanuit andere organisaties;
  • wordt besproken aan welke projecten we deelnemen en over welke projecten we adviseren;
  • adviezen, jaardocumenten en afvaardiging naar andere organisaties worden vastgesteld.


Het Ouderenberaad kent een Presidium, dat de dagelijkse leiding van het Ouderenberaad vormt. Het bereidt de agenda van de vergaderingen van het Ouderenberaad voor en bespreekt de toewijzing van taken aan een of meer van de werkgroepen.

2.2 De werk- en projectgroepen van het Ouderenberaad
Het Ouderenberaad kent drie werkgroepen:

  • De werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg (WWZ)
    De werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg richt zich op de verbetering van de zorg voor en het welzijn en wonen van de ouderen in de wijk en de gemeenten. De zorg betreft hier wijkgerichte zorg, eerstelijnszorg, thuiszorg en dergelijke. De werkgroep werkt nauw samen met de Werkplaats Sociaal Domein van de Hogeschool Leiden. Gezien de thema’s die spelen in de Raad van Ouderen heeft de Werkgroep WWZ ook een belangrijke rol bij de voorbereiding van de inbreng van het Ouderenberaad in de Raad van Ouderen.
  • De werkgroep Zorg en Onderwijs (Z&O)
    De werkgroep Zorg en Onderwijs richt zich op onderzoek en onderwijs in relatie tot de zorg, met name ziekenhuis- en verpleeghuiszorg. De werkgroep geeft in dat kader advies aan onderzoekers van met name het LUMC en UNC-ZH met betrekking tot voorgenomen onderzoeksplannen en draagt actief bij aan de opleidingen van a.s. professionals (geneeskunde studenten, studenten van de master Vitality and Ageing).
  • De werkgroep Achterban (AB)
    De werkgroep Achterban richt zich op het versterken en onderhouden van contacten met de achterban, via samenwerking met andere ouderenorganisaties en het inrichten en onderhouden van een breed samengesteld netwerk van ouderen die het Ouderenberaad willen en kunnen ondersteunen in zijn werkzaamheden.


2.3 Formele samenwerkingsovereenkomsten
Met het LUMC, de Leidse Hogeschool/Werkplaats Sociaal Domein Leiden & Den Haag en het UNC-ZH (Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland) is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten Ook met Beter Oud/de Raad van Ouderen is een overeenkomst afgesloten. In beide overeenkomsten zijn onder meer de afspraken vastgelegd over de financiële en personele ondersteuning die de partners aan het Ouderenberaad toezeggen aan het Ouderenberaad.


3.0. Werkplan 2020


3.1 Plenaire Ouderenberaad
Het Ouderenberaad zal ook in 2020 plenair tenminste zeswekelijks vergaderen. De onderwerpen tijdens deze vergaderingen zijn vooral inhoudelijk van aard, met ruime gelegenheid tot onderlinge discussie. Uit te nodigen sprekers dragen bij aan kennis en inzicht van de leden. De formele samenwerkingspartners worden zo mogelijk jaarlijks uitgenodigd.

In 2020 komen in ieder geval de volgende onderwerpen aan de orde:

  • Thema’s waarop de landelijke Raad van Ouderen voornemens is advies uit te brengen, het formuleren van onze inbreng als een van de acht regionale organisaties.
  • Lopende en nieuwe activiteiten van de werk- en projectgroepen (zie onder) alsmede van eventuele adviezen die daaruit voortvloeien.
  • Ontwikkelingen die voortkomen uit gesprekken met onze samenwerkingspartners en eventuele andere stakeholders.
  • Regionale knelpunten in wonen, zorg en welzijn van ouderen en het formuleren van daaruit voortvloeiende actiepunten.
  • Huidige en voorgenomen projecten van onderzoekers en projectleiders die de mening en advies van ouderen op hun voorstel willen.


3.2 Werkgroepen
Zoals aangegeven in de algemene beschrijving Ouderenberaad – Wie zijn wij en wat doen we ligt het accent van de uitvoerende activiteiten bij de werkgroepen. De onderstaande werkplannen van de werkgroepen vormen dan ook een belangrijk onderdeel van het werkplan 2020.

3.2.1 Werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg
Wonen is één van de belangrijke thema’s waar de werkgroep zich voortdurend mee bezighoudt. In 2020 zal de werkgroep hier op de volgende manieren invulling aan (blijven) geven.

  • Inventarisatie gemeentelijke woonvisies Zuid-Holland Noord
    Naar aanleiding van de Woonvisie 2020-2030 van de gemeente Leiden worden de woonvisies van andere gemeenten uit Zuid-Holland Noord geïnventariseerd.
    Het Ouderenberaad zal in 2020 bezien of en op welke manier de gemeenten in de regio zullen worden aangesproken op het niet of nauwelijks nakomen van de afspraken die in het landelijke Zorgpact zijn vastgelegd  inzake de huisvesting van ouderen. De resultaten zullen ook worden ingebracht bij de Raad van Ouderen (RvO) die in 2020 een advies opstelt over wonen en zorg. 

    In samenwerking met de werkplaats Sociaal domein van de Leidse Hogeschool wordt bekeken op welke wijze de werkgroep een bijdrage kan leveren aan de uitwerking van de volgende thema’s:
  • Vitaal en langer zelfstandig wonen:
    o    Het videoproject in de Tuinstadwijk nog eens herhalen in een andere stad, met in acht neming van de verbeterpunten uit het eerste project.

    o    In de Tuinstadwijk wijk een bijeenkomst organiseren als terugkoppeling van het project.

    o    Een bijeenkomst organiseren (regionaal) in samenwerking met de werkgroep Achterban over de vraag hoe je ouderen in de wijk erbij betrekt.

  • Transformatie van wonen: wat zijn de aanpassingsmogelijkheden voor bestaande woningen. Dit kwam als een van de punten uit de focusgroep die in Tuinstadwijk is gehouden. Eventueel zou dit kunnen leiden tot het inrichten van een modelwoning.
  • Integrale zorg in de wijk: hoe kun je alle partijen daarbij betrekken en wat is het perspectief van ouderen hierbij. Als potentiële samenwerkingspartners denkt de werk-groep aan dr. Tony Poot (LUMC), REOS, Transmuralis en de lector Urban Ageing van de Haagse Hogeschool.
  • De problematiek rond de tussenvoorziening. Op initiatief van de werkgroep zal er discussie plaats vinden over het thema tussenvoorzieningen. De vraag is of de nadruk moet komen te liggen op de aanwezigheid van activiteiten en diensten via sociale netwerken (waaronder eventueel ook het welzijnswerk zou kunnen vallen) of meer op het (groeps-) wonen in combinatie met dienstverlening, zorg en/of tijdelijke opname.


De huidige betrokkenheid van de werkgroep bij het platform Langer Zelfstandig Thuis Wonen van de gemeente Leiden zal in 2020 worden heroverwogen. Afweging hierbij is dat het project niet regionaal georganiseerd is en het Ouderenberaad wel beoogt regionaal te opereren.

De landelijke Raad van Ouderen heeft de laatste tijd veel aandacht voor thema’s die binnen ons Ouderenberaad onder de werkgroep WWZ vallen. Zolang de thematiek van de Raad van Ouderen blijft aansluiten bij de werkgroep, neemt de werkgroep in 2020 het initiatief binnen het Ouderenberaad om input voor de Raad van Ouderen op deze thema’s te verzamelen.


3.2.2 Werkgroep Zorg en Onderwijs
Een centrale taak van de Werkgroep Zorg en Onderwijs blijft ook in 2020 het adviseren van onderzoekers, clinici, docenten en studenten over (ideeën voor) projecten, activiteiten en nieuwe initiatieven, die betrekking hebben op ouderen.

  • In dit kader blijft de Werkgroep in 2020 een actieve rol spelen in:
    o    de Masteropleiding Vitality and Ageing
    o    het blok Ouderengeneeskunde van de studie Geneeskunde
    o    de Taskforce Ouderen van de sectie Ouderengeneeskunde van het LUMC
    o    het Universitair Netwerk Care Zuid-Holland
    o    het Netwerk Propallia en de Patiëntennaastenraad van Propallia
    o    begeleidingsgroepen van diverse incidentele onderzoeks- en innovatieprojecten van het LUMC, de Hogeschool Leiden, Zorg en Zekerheid en andere partijen.

  • Versterking incidentele samenwerking.
    De Werkgroep wil het ouderenperspectief meer naar voren brengen bij een aantal partijen met wie nu op incidentele basis wordt samengewerkt, maar met wie op termijn mogelijk een meer structurele samenwerking kan worden aangegaan.

  • Mogelijke nieuwe activiteiten
    In de verkenning van mogelijke nieuwe activiteiten wil de Werkgroep zoveel mogelijk aansluiten bij thema’s die ook in de landelijke Raad van Ouderen spelen en waarvoor input vanuit de regio’s wenselijk is. Voorbeelden daarvan zijn:

    o    Ouderen en ICT: wat hebben professional en patiënt nodig aan ondersteuning? Nu is het aanbod aan ICT-voorzieningen vaak ingegeven door de mogelijkheden van de ICT, maar waar hebben ouderen en zorgverleners zelf eigenlijk behoefte aan? De huidige deelname vanuit het Ouderenberaad in Sleutelnet biedt goede mogelijkheden om dit thema met regionale partijen uit te werken.

    o    Wijksgewijze ouderenzorg is ook een thema dat in de RvO nader wordt uitgewerkt.
    Vanuit de Werkgroep zouden we dit, samen met de Werkgroep Wonen, Welzijn en Zorg, voor de Leidse regio verder kunnen verkennen in samenwerking met Zorg en Zekerheid.

    o    Versterking van de samenwerking tussen het gezondheids- en sociaal domein in de zorg en ondersteuning van ouderen. Vooral de vraag hoe dit in de opleiding van toekomstige zorgverleners een plek kan krijgen biedt de Werkgroep een mooi aanknopingspunt voor nauwere contacten met de Hogeschool Leiden.


3.2.3 Werkgroep Achterban
Ook in 2020 blijft een centrale taak van de werkgroep Achterban het onderhouden en verder verstevigen van de relatie van het Ouderenberaad met de achterban en het voeden van de beide andere werkgroepen vanuit die achterban. De werkgroep probeert niet alleen informatie op te halen, maar ook informatie te verstrekken over activiteiten van het Ouderenberaad.
Daarnaast leveren leden van de Werkgroep een bijdrage aan onderzoeken en projecten van de verschillende samenwerkingspartners.

Deze taken leiden tot de volgende concrete activiteiten in 2020.

  • Relatie met achterban met behulp van Netwerk:
    o    De Werkgroep heeft, samen met de inhoudelijk secretaris van het Ouderenberaad, een Startnotitie Netwerk opgesteld. Deze notitie – inmiddels versie 2.0 – ligt aan de basis voor het opzetten van een Netwerkpanel.

    o    Aan de Projectgroep Netwerk, die binnen het Ouderenberaad is ingesteld voor het werven van leden en de inrichting van een dergelijk panel, levert de Werkgroep een belangrijke bijdrage.
    o    De werkgroep zal een coördinerende rol spelen bij het onderhouden van het Netwerk, het opstellen van eventuele vragenlijsten en het voeren van vraaggesprekken met de panelleden.
  • Overige activiteiten in het kader van relatie met de achterban:
    o    Technisch beheer van de website

    o    Organiseren van een bijeenkomst Keuzes in de laatste levensjaren, maart 2020. Dit in samenwerking met de Leidse Vereniging van Mantelzorgers en EVA,

    o    Verslaglegging voor Zorg en Zekerheid van de tien bijeenkomsten Keuzes in de laatste levensjaren.

    o    Subsidie aanvragen bij Zorg en Zekerheid voor bijeenkomsten Keuzes in de laatste levensjaren Regio Zuid-Holland Noord voor 2021-2022

    o    Organiseren van een bijeenkomst over het thema Wonen voor Ouderen, in samenwerking met de werkgroep WWZ en met Zorg en Zekerheid.


3.3 Projectgroep ‘Netwerk van Ouderen Zorg en Welzijn Zuid-Holland Noord’
Zoals hierboven beschreven heeft de werkgroep Achterban, samen met de inhoudelijk secretaris van het Ouderenberaad, een Startnotitie Netwerk opgesteld. Aan de hand van deze notitie zal een projectgroep in 2020 aan de slag gaan met het inrichten van een ‘Netwerk van Ouderen Zorg en Welzijn Zuid-Holland’. Dit netwerk moet enerzijds het Ouderenberaad de mogelijkheid bieden om behalve met elkaar ook te spreken met andere ouderen in de regio, thematische bijeenkomsten te beleggen en panelonderzoek te verrichten om informatie te verkrijgen over onderwerpen die voor de kwaliteit van leven van ouderen van belang zijn. Anderzijds zal het Netwerk geïnteresseerde ouderen uit de regio de mogelijkheid bieden om op gezette momenten mee te denken over onderwerpen die voor de kwaliteit van leven van ouderen van belang zijn en om op de hoogte te blijven van bijeenkomsten en resultaten van het regionale Ouderenberaad en de landelijke Raad van Ouderen.

3.4 Voortzetting deelname aan lopende activiteiten en projecten

In 2020 zet het Ouderenberaad in ieder geval de volgende activiteiten en projecten voort:

  • Master Vitality & Ageing, LUMC
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner en Margriet van Rees.
  • Blokcommissie Onderwijs Ouderengeneeskunde LUMC derdejaarsstudenten genees-kunde
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner en Margriet van Rees
  • Taskforce Ouderengeneeskunde, LUMC
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Margriet van Rees, Ariane van Santen, Johan van Wijk
  • Universitair Netwerk voor de Care-sector Zuid-Holland (UNC-ZH)
    Contactpersonen: Lisa van Tol (secretaris)
  • Landelijke beweging BeterOud en Raad van Ouderen:
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Theo Roes en Margriet van Rees
  • Patiënten-naastenraad van Propallia
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: Loek Wheeler
  • Klankbordgroep National eHealth Living Lab (NeLL)
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Toon Verlaan, Anneke de Swart
  • Healthplatform gemeente Leiden
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Irma Gehner, Theo Roes en Toon Verlaan
  • Platform Langer Zelfstandig Thuiswonen
    Contactpersonen vanuit het Ouderenberaad: Theo Roes en Toon Verlaan
  • Adviesraad Sleutelnet
    Contactpersoon vanuit het Ouderenberaad: Gert Hylkema, Anneke de Swart, Ronald Huiskens